Bu sayfa Norveç hukukuna göre genel bilgi verir. Norveç’te çalışan ve maaşı (lønn) ya da tatil ücreti (feriepenger) zamanında veya tam ödenmeyen kişiler içindir. Serbest çalışıyorsanız veya şirketiniz adına fatura kesiyorsanız kurallar farklıdır. Bu sayfa hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Kısa cevap
Ödemeyi işverenden yazılı olarak isteyin ve tüm belgeleri saklayın. İşveren ödemezse alacak kural olarak önce uzlaşma kurulunda (forliksrådet) görülür (tvisteloven § 6-2). İşveren iflas ederse devletin maaş güvencesi (lønnsgarantiordningen) belirli sınırlar içinde alacağı karşılayabilir (lønnsgarantiloven § 1).
Kaynak: tvl. § 6-2; lønnsgarantiloven § 1.
İşverenin ödeme yükümlülüğü
Aksi kararlaştırılmadıkça maaş ayda en az iki kez ödenir (arbeidsmiljøloven § 14-15 birinci fıkra).
Maaş kural olarak banka aracılığıyla hesabınıza ödenir (§ 14-15 ikinci fıkra).
İşveren maaştan yalnızca kanunda sayılan durumlarda kesinti (trekk) yapabilir; örneğin kanun izin veriyorsa veya kesinti önceden yazılı olarak kararlaştırılmışsa (§ 14-15 üçüncü fıkra).
Ödemeyle birlikte veya hemen sonra, maaşın ve tatil ücretinin nasıl hesaplandığını ve kesintileri gösteren yazılı bir döküm (lønnsslipp) almanız gerekir (§ 14-15 altıncı fıkra).
Maaşın ödeme şekli ve zamanı iş sözleşmesinde yazmalıdır (arbeidsmiljøloven § 14-6).
Kaynak: aml. §§ 14-6, 14-15.
Adım adım
İşverenle konuşun. NAV’a göre işverenin ödemek istemediği durum ile ödeyemediği durum farklı adımlar gerektirir (nav.no).
Yazılı talep gönderin. Talebin neyle ilgili olduğunu, tutarı, dönemi ve kısa bir ödeme süresini yazın. NAV, talebin taahhütlü mektupla (rekommandert brev) gönderilmesini ve örneğin bir haftalık süre verilmesini önerir (nav.no). Dava açmadan önce de talebinizi ve dayanağını işverene yazılı olarak bildirmeniz gerekir (tvisteloven § 5-2).
Uzlaşma kurulu. Ödeme yapılmazsa para alacağı kural olarak bölge mahkemesinden (tingrett) önce uzlaşma kurulunda görülür. İstisnalar tvisteloven § 6-2 ikinci fıkrada sayılır; örneğin uyuşmazlık tutarı en az 200 000 kr ise ve her iki tarafa da avukat yardım etmişse bu aşama gerekmez.
İşten çıkarma davasıyla birlikte. Maaş ve tatil ücreti talebi, çalışma ortamı kanununa dayanan bir davayla (örneğin işten çıkarma davası) birlikte ileri sürülürse mahkeme bunu aynı davada görebilir; bu talepler için uzlaşma kurulunda arabuluculuk yapılmaz (arbeidsmiljøloven § 17-1 ikinci ve üçüncü fıkra).
Kaynak: tvl. §§ 5-2, 6-2; aml. § 17-1; nav.no/lonnsgaranti.
İşveren iflas ederse: maaş güvencesi
İşveren ödeyemiyorsa ve iflas (konkurs) açılırsa, devlet belirli maaş alacaklarını kanundaki sınırlar içinde öder (lønnsgarantiloven § 1). Başvuruyu NAV inceler.
Karşılanan tutar, belirleyici gündeki (fristdagen) halk sigortası temel tutarının (grunnbeløpet, G) iki katıyla sınırlıdır (lønnsgarantiloven § 1 üçüncü fıkra 1. bent).
İflas açıldıktan sonraki alacaklar en fazla bir ay için karşılanır (§ 1 üçüncü fıkra 2. bent).
NAV’a göre en fazla altı aylık maaş dönemi karşılanabilir (nav.no).
Fristdagen’den (iflas talebinin mahkemeye ulaştığı gün) 12 aydan daha önce muaccel olmuş maaş alacakları karşılanmaz. Tatil ücreti (feriepenger) yalnızca fristdagen yılında ve bir önceki yılda kazanılmışsa karşılanır (nav.no; lønnsgarantiloven § 1 üçüncü fıkra 3. bent). NAV bu sürelerin kesin olduğunu belirtir; bu yüzden beklemek risklidir. NAV, iflas açılmasını kendinizin istemesini önerir (nav.no).
İflas açıldıktan sonra başvuru, mahkemenin atadığı iflas idarecisine (bostyrer) gönderilir (nav.no). Alacağınızı mahkemenin alacak bildirimi için belirlediği süre içinde yazılı olarak bildirin. Bu süre geçmişse başvuru en geç iflas işlemleri (bobehandling) bitmeden bostyrer’e ulaşmalıdır; işlemler bitmişse, iflasın açılmasından itibaren altı ay içinde bostyrer’e veya NAV’a ulaşmalıdır (lønnsgarantiforskriften § 3-4).
Kaynak: lønnsgarantiloven § 1; lønnsgarantiforskriften § 3-4; nav.no/lonnsgaranti.
Zamanaşımı
Genel zamanaşımı süresi üç yıldır (foreldelsesloven § 2). Süre, kural olarak alacağın ödenmesini ilk isteyebileceğiniz günden başlar (foreldelsesloven § 3). Yazılı bir talep tek başına zamanaşımını kesmez. Zamanaşımının nasıl kesileceği dosyanıza göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Kaynak: foreldelsesloven §§ 2, 3.
Neler hazırlamalısınız
İş sözleşmesi (arbeidsavtale) ve sonradan yapılan değişiklikler
Maaş bordroları (lønnsslipper)
Çalışma saatleri listeleri, vardiya planları, fazla mesai kayıtları
Maaşın ödendiği ve ödenmediği ayları gösteren banka dökümleri
İşverenle yazışmalar (e-posta, SMS, WhatsApp), ödeme sözleri
Ödenmeyen tutarı ay ay gösteren kısa bir liste: dönem, tutar, ödeme günü
Gönderdiğiniz yazılı talebin kopyası ve gönderim belgesi
Bize nasıl ulaşabilirsiniz
İş hukuku hizmetimiz hakkında bilgi için: İş hukuku. Avukatımızı tanımak için: Servet Yildiz Stêrk. Bize iletişim sayfasındaki yollarla ulaşabilirsiniz.
Ücret ve kapsam hakkında çalışma başlamadan önce bilgi verilir; ayrıntılar için ücretler sayfasına bakın. Dosyanızın sonucu hakkında söz verilemez. Bize ulaşmanız süreleri durdurmaz.
İlgili yazılar
Sık sorulan sorular
Maaş alacağı ne zaman zamanaşımına uğrar?
Kural olarak 3 yılda. Süre, her maaşın ödenmesi gereken günden itibaren işler (foreldelsesloven §§ 2 ve 3).
İşveren iflas ederse maaşımı kim öder?
Devletin maaş güvencesi, kanundaki sınırlar içinde belirli maaş ve tatil ücreti alacaklarını karşılayabilir. Başvuru iflas idaresi yetkilisine (bostyrer) yapılır ve NAV tarafından incelenir (lønnsgarantiloven § 1; nav.no).
Maaş bordrosu almaya hakkım var mı?
İşveren, ödemeyle birlikte veya hemen sonrasında maaşın hesaplanmasını, tatil ücreti matrahını ve kesintileri gösteren yazılı bir döküm vermek zorundadır (arbeidsmiljøloven § 14-15 altıncı fıkra).
Kaynaklar
İlgili rehberler
Fazla mesai için ek ücret almaya hakkım var mı?
Evet. Yasal çalışma süresi sınırını aşan çalışma fazla mesaidir ve bunun için normal ücretinize en az yüzde 40 ek ödenir.
Tatil ücretim (feriepenger) nasıl hesaplanır?
Kanuna göre tatil ücreti, önceki yıl ödenen iş ücretinin yüzde 10,2’sidir. Toplu sözleşme farklı bir oran öngörebilir.
Sürekli geçici sözleşmeyle çalışıyorum. Bu yasal mı?
Ana kural kadrolu istihdamdır. Geçici istihdam yalnızca kanunda sayılan durumlarda mümkündür ve bazı durumlarda üç yıl sonra kadroya dönüşür.
Deneme süresinde işten çıkarıldım. Bu mümkün mü?
Evet, ama gerekçe işe uyum, mesleki yeterlilik veya güvenilirlikle ilgili olmalıdır. Gerekçeyi yazılı olarak isteyebilirsiniz.
