İşten çıkarıldım: Norveç’te hangi adımları atmalıyım?

Bu sayfa Norveç hukukuna göre genel bilgi verir. Norveç’te bir işveren için çalışan ve işten çıkarılan (oppsigelse) ya da derhal işten atılan (avskjed) kişiler içindir. Bu sayfa hukuki danışmanlık yerine geçmez; her dosya kendi belgelerine göre değerlendirilmelidir.

Kısa cevap

Süreler kısadır. İşten çıkarılmanın hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsanız, işverenden iki hafta içinde yazılı olarak müzakere (forhandlinger) isteyebilirsiniz (arbeidsmiljøloven § 17-3). Dava açma süresi kural olarak sekiz haftadır; yalnızca tazminat istiyorsanız altı aydır (arbeidsmiljøloven § 17-4).

Kaynak: aml. §§ 17-3, 17-4.

İşverenin uyması gereken kurallar

• Haklı neden: İşten çıkarma, işletmeden, işverenden veya çalışandan kaynaklanan haklı bir nedene (saklig grunn) dayanmalıdır (arbeidsmiljøloven § 15-7).

• Önceden görüşme: İşveren karar vermeden önce, uygulamada mümkün olduğu ölçüde konuyu sizinle ve sendika temsilcinizle (tillitsvalgt) görüşmelidir (drøfting); siz istemiyorsanız bu görüşme yapılmaz (arbeidsmiljøloven § 15-1).

• Yazılı şekil: İşten çıkarma yazılı olmalı, size elden verilmeli veya bildirdiğiniz adrese taahhütlü mektupla gönderilmelidir. Yazıda müzakere ve dava hakkınız, görevde kalma hakkınız, süreler ve davada kimin davalı olacağı yazmalıdır. İşten çıkarma işletmeden kaynaklanıyorsa yazıda yeni bir pozisyon için öncelik hakkınız (fortrinnsrett, arbeidsmiljøloven § 14-2) da belirtilmelidir; işveren bir şirketler grubuna (konsern) bağlıysa, işten çıkarma anında gruba hangi şirketlerin dahil olduğu da yazılmalıdır (arbeidsmiljøloven § 15-4 ikinci fıkra).

• Deneme süresi: Yazılı olarak belirlenmiş bir deneme süresinde (prøvetid) işten çıkarma, işe uyumunuza, mesleki yeterliğinize veya güvenilirliğinize dayanmalıdır. Deneme süresi en fazla altı ay olarak kararlaştırılabilir (arbeidsmiljøloven § 15-6).

Kaynak: aml. §§ 15-1, 15-4, 15-6, 15-7.

İhbar süresi (oppsigelsestid)

Yazılı olarak veya toplu sözleşmede başka bir süre belirlenmemişse ihbar süresi bir aydır. Aynı işyerinde kesintisiz en az beş yıl çalıştıysanız en az iki ay, en az on yıl çalıştıysanız en az üç aydır. On yıllık kıdemde, işten çıkarma 50 yaşından sonra yapılırsa en az dört ay, 55 yaşından sonra en az beş ay, 60 yaşından sonra en az altı aydır. Bu süreler, işten çıkarmanın yapıldığı ayı izleyen ayın ilk günü başlar (arbeidsmiljøloven § 15-3). Yazılı olarak belirlenmiş bir deneme süresinde (prøvetid) ise, yazılı olarak veya toplu sözleşmede başka bir süre belirlenmemişse karşılıklı ihbar süresi 14 gündür (arbeidsmiljøloven § 15-3 yedinci fıkra).

Kaynak: aml. § 15-3.

Süreler

• Müzakere talebi: İşten çıkarma yazısı size ulaştıktan itibaren iki hafta içinde işverene yazılı bildirim. İşveren toplantıyı en geç iki hafta içinde yapmalıdır; müzakereler, taraflar uzatmayı kabul etmedikçe ilk toplantıdan sonra en geç iki hafta içinde bitmelidir (arbeidsmiljøloven § 17-3).

• Dava: Müzakerelerin bittiği tarihten, müzakere yapılmadıysa işten çıkarma yazısının size ulaştığı tarihten itibaren sekiz hafta; yalnızca tazminat istiyorsanız altı ay (arbeidsmiljøloven § 17-4).

• Şekil hatası: İşten çıkarma yazılı değilse veya gerekli bilgileri içermiyorsa ve dört ay içinde dava açarsanız, mahkeme özel durumlar dışında işten çıkarmayı geçersiz sayar (arbeidsmiljøloven § 15-5). İşveren § 15-4 birinci ve ikinci fıkradaki şekil kurallarına (yazılı şekil, teslim ve zorunlu bilgiler) uymamışsa § 17-4’teki dava süresi uygulanmaz (§ 17-4 dördüncü fıkra). Yine de beklemeyin.

Önemli: Bize ulaşmanız bu süreleri durdurmaz.

Kaynak: aml. §§ 15-4, 15-5, 17-3, 17-4.

Dava sürerken işte kalabilir miyim?

Kural olarak, işten çıkarmanın (oppsigelse) hukuka uygunluğu tartışılıyorsa müzakereler sürdükçe görevinizde kalabilirsiniz. Süresinde dava açarsanız da görevde kalabilirsiniz; ancak mahkeme işverenin talebiyle, bunun makul olmadığına karar verebilir (arbeidsmiljøloven § 15-11). Görevde kalma hakkı için dava, ihbar süresi bitmeden ve sekiz haftalık süre içinde açılmalı ya da ihbar süresi içinde işverene dava açılacağı yazılı olarak bildirilmelidir (arbeidsmiljøloven § 17-4 altıncı fıkra).

Derhal işten atılma (avskjed), deneme süresinde işten çıkarma, kiralık çalışanlar (innleid arbeidstaker) ve geçici çalışanlar için bu hak kural olarak yoktur; bu durumlarda mahkeme talep üzerine ayrıca karar verebilir (arbeidsmiljøloven § 15-11 üçüncü fıkra).

Kaynak: aml. §§ 15-11, 17-4.

Derhal işten atılma (avskjed)

İşveren, ağır bir görev ihlali veya iş sözleşmesinin başka bir esaslı ihlali varsa sizi derhal işten atabilir. Bu durumda da önceden görüşme ve yazılı şekil kuralları uygulanır (arbeidsmiljøloven § 15-14).

Kaynak: aml. § 15-14.

Neler hazırlamalısınız

• İşten çıkarma yazısı ve size ulaştığı tarih (zarf, e-posta, taahhütlü mektup makbuzu)

• İş sözleşmesi ve varsa toplu sözleşme bilgisi

• Son maaş bordroları ve çalışma süresini gösteren belgeler

• Görüşme (drøfting) toplantısına ilişkin notlar, e-postalar ve mesajlar

• İşverenin gerekçesini yazılı olarak istediyseniz, bu yazışma (arbeidsmiljøloven § 15-4 üçüncü fıkra)

• Tarihlerin kısa bir listesi: işe başlama, işten çıkarma, müzakere talebi, toplantılar

Bize nasıl ulaşabilirsiniz

İş hukuku hizmetimiz hakkında bilgi için: İş hukuku. Avukatımızı tanımak için: Servet Yildiz Stêrk. Bize iletişim sayfasındaki yollarla ulaşabilirsiniz.

Ücret ve kapsam hakkında çalışma başlamadan önce bilgi verilir; ayrıntılar için ücretler sayfasına bakın. Dosyanızın sonucu hakkında söz verilemez.

İlgili yazılar

• İşten çıkarıldığım bana sözlü söylendi. Ne yapmalıyım?

• İşveren bana sluttavtale teklif etti. Hemen imzalamalı mıyım?

• Norveç’te maaşım ödenmedi: alacağımı nasıl talep edebilirim?