Bu rehber, Norveç’te biri öldüğünde mirasın (arv) kime kaldığını ve mirasın nasıl paylaşıldığını (skifte) Norveç hukukuna göre anlatır. Kurallar miras kanunundadır (arveloven). Hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı konusu ayrı bir rehberdedir: Norveç ve Türkiye bağlantılı miras ve vasiyetname.
Bu sayfa yalnızca Norveç hukukunu anlatır. Türkiye’deki mallar veya mirasçılar söz konusuysa, Türk hukukuna ilişkin sorular Türkiye’de yetkili bir avukat tarafından değerlendirilmelidir.
Kısa cevap
Vasiyetname yoksa miras kanundaki sıraya göre paylaşılır: önce çocuklar ve onların altsoyu, sonra anne-baba ve onların altsoyu, sonra büyükanne ve büyükbabalar (arveloven §§ 4–6).
Eşin ve bazı durumlarda birlikte yaşayan partnerin (samboer) kanuni miras hakkı vardır (§§ 8, 9 ve 12).
Çocukların saklı payı (pliktdelsarv) vardır (§ 50).
Mirasçılar mirası kendileri paylaşabilir (privat skifte) veya mahkeme önünde resmî paylaşım (offentlig skifte) yapılabilir. Önemli süreler kural olarak ölümden itibaren 60 gündür (§§ 96 ve 117).
1. Kimler mirasçıdır?
Birinci derece: Ölen kişinin çocukları ve onların altsoyu (livsarvinger). Çocuklar eşit pay alır (arveloven § 4).
İkinci derece: Çocuk yoksa anne-baba ve onların altsoyu (§ 5).
Üçüncü derece: Bunlar da yoksa büyükanne ve büyükbabalar ile kanunda belirtilen altsoyu (§ 6).
2. Eş ve birlikte yaşayan partner (samboer)
Eş, çocuklarla birlikte: Eş mirasın dörtte birini alır; ancak her durumda en az dört kat Norveç sosyal güvenlik temel tutarı (4G – folketrygdens grunnbeløp) alma hakkı vardır (arveloven § 8).
Eş, çocuk yoksa: En yakın mirasçılar anne-baba veya onların altsoyuysa eş mirasın yarısını alır; en az 6G. Bu mirasçılar da yoksa eş mirasın tamamını alır (§ 9).
Vasiyetname ile sınırlama: Eşin miras hakkı ancak eş, vasiyetnameyi ölümden önce öğrenmişse sınırlanabilir (§ 10).
Ayrılık ve boşanma: Ölümden önce ayrılık veya boşanma istenmiş ve talep Statsforvalteren’e ya da mahkemeye ulaşmışsa eşin kanuni miras hakkı kural olarak sona erer (§ 11). Bkz. Norveç’te ayrılık ve boşanma süreci nasıl işler?
Samboer: Ölen kişiyle ortak çocuğu olan, olmuş olan veya çocuk bekleyen samboer 4G miras alma hakkına sahiptir. Bu hak ancak samboer vasiyetnameyi ölümden önce öğrenmişse sınırlanabilir (§ 12).
3. Çocukların saklı payı (pliktdelsarv)
Mirasın üçte ikisi çocuklar ve altsoyu için saklı paydır. Ancak saklı pay, her çocuk veya her çocuğun soyu için hiçbir zaman 15G’yi aşmaz. Saklı pay üzerinde vasiyetname ile kural olarak tasarruf edilemez (arveloven § 50).
4. Mirasın paylaşılmadan devralınması (uskifte)
Hayatta kalan eş, kural olarak ortak malları (felleseie) paylaşmadan devralma hakkına sahiptir (arveloven § 14). Bu hakkı kullanmak isteyen eş veya samboer, ölümden itibaren 60 gün içinde ilk derece mahkemesine (tingrett) bildirimde bulunmalı ve mirasçıları, malları ve borçları bildirmelidir (§ 96). Uskifte’nin şartları ve sonuçları ayrıntılıdır; somut duruma göre değerlendirilmelidir.
5. İlk adımlar
Mal ve borç bilgisi: Mahkeme, mirasçılara ölen kişinin malları, borçları ve vergi bilgileri hakkında bilgi alma yetkisi (formuesfullmakt) verebilir. Bu yetki, ölüm tarihindeki banka bakiyelerini ve son üç aydaki hesap hareketlerini kapsar. İlk 60 gün içinde eş veya belirli şartları taşıyan samboer, bu yetki olmadan da belirli bilgilere erişebilir (arveloven § 92).
Alacaklılara çağrı (proklama): Paylaşım şekli seçilmeden önce de alacaklıların taleplerini bildirmeleri için ilan yapılabilir (§ 93).
Az değerli terekeler: Ölen kişinin malları cenaze masrafları düşüldükten sonra az değerliyse, mahkeme cenazeyi düzenleyen kişiye veya yakın bir kişiye bu mallar üzerinde tasarruf yetkisi verebilir (§ 95).
6. Mirasçıların kendi aralarında paylaşımı (privat skifte)
Privat skifte için en az bir yetişkin mirasçının ölen kişinin borçlarından sorumluluğu üstlenmesi gerekir. Sorumluluğu üstlenen mirasçılar borçlardan müteselsilen sorumludur; kanunda sınırlamalar vardır (arveloven § 116).
Bu sorumluluk, ölümden itibaren 60 gün içinde veya mahkemenin belirlediği başka bir süre içinde mahkeme önünde üstlenilmiş olmalıdır (§ 117).
Mahkeme mirasçılık belgesi (skifteattest) verir. Belge mirasçıları ve sorumluluğu kimin üstlendiğini gösterir ve mirasçılara terekeyle ilgili tasarruf yetkisi verir (§ 118).
Mirasçılar daha sonra örneğin malları ve borçları tespit eder, borçları öder ve mirası paylaşır (§ 119). Borçlar vasiyetnamedeki kazandırmalardan önce ödenir (§§ 122 ve 124).
7. Mahkeme önünde resmî paylaşım (offentlig skifte)
Bir mirasçı veya kanunda sayılan başka kişiler resmî paylaşım isteyebilir. Süre içinde privat skifte istenmemişse alacaklı da isteyebilir (arveloven § 127).
Privat skifte tamamlandıktan sonra resmî paylaşım istenemez; bu hak ölümden üç yıl sonra düşer (§ 130).
8. Vasiyetname ve vasiyeti yerine getiren kişi
Norveç’te vasiyetname yazılı olmalı, imzalanmalı ve iki tanıkla yapılmalıdır (arveloven § 42). Ayrıntılar ve yurt dışında yapılan vasiyetnameler için Norveç ve Türkiye bağlantılı miras ve vasiyetname.
Ölen kişi vasiyetnamede paylaşımı yürütecek bir kişi (testamentsfullbyrder) belirleyebilir. Bu belirleme çocuklar, eş ve kanuni mirasçı samboer için bağlayıcı değildir (§ 99).
Neler hazırlamalısınız
Ölüm tarihi ve ölen kişinin son yerleşim yeri.
Mirasçıların listesi ve iletişim bilgileri.
Vasiyetname ve evlilik sözleşmesi (varsa).
Mallar ve borçlar hakkında bilinen bilgiler; ölen kişinin Türkiye’deki malları dahil.
Önemli tarihler: 60 günlük sürelerin ne zaman dolduğu.
Ayrıntılı belge listesi için Miras paylaşımından önce hangi belgeler toplanmalı? sorusuna bakın.
Bize nasıl ulaşabilirsiniz
Durumunuzu kısaca anlatmak için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz. Bize ulaşmanız süreleri durdurmaz. İlgili hizmet: Aile ve miras. Servet Yildiz Stêrk hakkında bilgi için profil sayfasına bakabilirsiniz.
İlgili rehberler: Norveç ve Türkiye bağlantılı miras ve vasiyetname · Miras paylaşımından önce hangi belgeler toplanmalı? · Norveç'te boşanma sonrası mal paylaşımı: hangi bilgiler hazırlanmalı?
Bu sayfa genel bilgi verir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın sonucu kendi koşullarına bağlıdır.
Kaynaklar
Birinci derece mirasçılar: Arveloven § 4 – Første arvegangsklasse – Lovdata
İkinci derece mirasçılar: Arveloven § 5 – Andre arvegangsklasse – Lovdata
Üçüncü derece mirasçılar: Arveloven § 6 – Tredje arvegangsklasse – Lovdata
Altsoy varken eşin mirası: Arveloven § 8 – Ektefellens arverett når arvelateren etterlater seg livsarvinger – Lovdata
Altsoy yokken eşin mirası: Arveloven § 9 – Ektefellens arverett når arvelateren ikke etterlater seg livsarvinger – Lovdata
Vasiyetname ile eşin payına müdahale: Arveloven § 10 – Inngrep i ektefellens arverett ved testament – Lovdata
Ayrılık ve boşanmada miras hakkının sona ermesi: Arveloven § 11 – Opphør av ektefellens arverett ved separasjon og skilsmisse – Lovdata
Ortak çocuğu olan partnerin mirası: Arveloven § 12 – Arverett for samboere med felles barn – Lovdata
Mirası paylaşmadan devralma hakkı: Arveloven § 14 – Retten til uskifte – Lovdata
Vasiyetnamenin şekil şartları: Arveloven § 42 – Formkrav – Lovdata
Çocukların saklı payı: Arveloven § 50 – Livsarvingenes pliktdelsarv – Lovdata
Mal varlığı ve banka kasası yetkileri: Arveloven § 92 – Formuesfullmakter og bankboksfullmakter mv. – Lovdata
Alacaklılara ilan (proklama): Arveloven § 93 – Kunngjøring av frist for å melde krav (proklama) før skifteform er valgt – Lovdata
Küçük terekelerde yetki: Arveloven § 95 – Fullmakt til å disponere uten skifteattest i bo der den avdødes eiendeler er av liten verdi – Lovdata
Uskifte bildirimi: Arveloven § 96 – Melding om uskifte mv. – Lovdata
Vasiyeti yerine getiren kişi: Arveloven § 99 – Testamentsfullbyrder – Lovdata
Mirasçıların borç sorumluluğu: Arveloven § 116 – Ansvaret for arvelaterens forpliktelser – Lovdata
Özel paylaşım için süre: Arveloven § 117 – Frist for å kreve privat skifte – Lovdata
Paylaşım belgesinin verilmesi: Arveloven § 118 – Utstedelse av skifteattest – Lovdata
Özel paylaşımda yapılacaklar: Arveloven § 119 – Oppgaver ved gjennomføringen av et privat skifte – Lovdata
Borçların ödenmesi: Arveloven § 122 – Dekning av boets og arvelaterens forpliktelser – Lovdata
Vasiyetnamenin yerine getirilmesi: Arveloven § 124 – Oppfyllelse av bestemmelser i testament – Lovdata
Resmî paylaşımı kimlerin isteyebileceği: Arveloven § 127 – Hvem som kan kreve offentlig skifte – Lovdata
Resmî paylaşım hakkının düşmesi: Arveloven § 130 – Bortfall av retten til å kreve offentlig skifte – Lovdata
İlgili rehberler
Çocuğum için nafaka (barnebidrag) nasıl belirlenir?
Ebeveynler nafakayı kendi aralarında anlaşarak belirleyebilir. Anlaşamazlarsa NAV, bakım masrafını, gelirleri ve görüşme düzenini dikkate alarak belirleyebilir.
Çocuğumla birlikte Türkiye’ye taşınabilir miyim?
Ebeveyn sorumluluğu ortaksa, çocuğun yurt dışına taşınması için kural olarak iki ebeveynin de onayı gerekir. Görüşme düzeni varsa taşınmayı önceden bildirmeniz gerekir.
Norveç’te evlilik sözleşmesi (ektepakt) nasıl yapılır?
Evlilik sözleşmesi yazılı olmalı ve iki tanığın yanında imzalanmalıdır. Eşlerin alacaklılarına karşı etkili olması için Ektepaktregisteret’e tescil edilmesi gerekir.
Birlikte yaşadığım partnerimden (samboer) miras alabilir miyim?
Ortak çocuğunuz varsa kanun size sınırlı bir miras hakkı tanır. Ortak çocuk yoksa miras kural olarak ancak vasiyetnameyle mümkündür.