Bu rehber, Norveç’te evli çiftlerin ayrılık (separasjon) ve boşanma (skilsmisse) sürecini Norveç hukukuna göre anlatır. Kurallar esas olarak evlilik kanununda (ekteskapsloven) yer alır. Çocuklar ve mal paylaşımı ayrı konulardır; bunlar için aşağıdaki bağlantılara bakabilirsiniz.
Bu sayfa yalnızca Norveç hukukunu ele alır. Evliliğiniz veya boşanmanız Türkiye ile bağlantılıysa, Türk hukukuna ilişkin sorular Türkiye’de yetkili bir avukat tarafından değerlendirilmelidir.
Kısa cevap
Birlikte yaşamaya devam edemeyeceğini düşünen eş ayrılık isteyebilir (ekteskapsloven § 20).
Ayrılıktan en az bir yıl sonra eşlerden her biri boşanma isteyebilir (§ 21). Eşler en az iki yıldır fiilen ayrı yaşıyorsa ayrılık olmadan da boşanma istenebilir (§ 22).
16 yaşından küçük ortak çocuğunuz varsa, kural olarak önce arabuluculuğa (mekling) katılmanız gerekir (§ 26).
Başvuruları genellikle devletin bölgesel temsilcisi (Statsforvalteren) karara bağlar; bazı durumlarda karar mahkemeye aittir (§ 27).
1. Ayrılık (separasjon)
Eşlerden biri birlikte yaşamaya devam edemeyeceğini düşünüyorsa ayrılık isteyebilir. Bunun için diğer eşin onayı gerekmez (ekteskapsloven § 20).
Eşler birlikte yaşamaya devam eder veya yeniden başlarsa ayrılık hükümsüz kalır. Ayrılığa geçiş döneminde kısa bir süre birlikte yaşamak veya kısa süreli yeniden deneme girişimleri ise bu sonucu doğurmaz (§ 20).
2. Boşanmanın yolları
Ayrılıktan sonra boşanma: Eşler en az bir yıl ayrı (separert) kaldıysa her biri boşanma isteyebilir (ekteskapsloven § 21).
Fiilî ayrılık sonrası boşanma: Birlikte yaşama en az iki yıldır sona ermişse her eş boşanma isteyebilir (§ 22).
Şiddet veya zorla evlendirme: Diğer eş, eşini veya çocukları öldürmeye kalkıştıysa ya da kasten ağır kötü muameleye maruz bıraktıysa, ya da ciddi korku yaratacak şekilde davrandıysa boşanma istenebilir. Bu talep, olayın öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde ve en geç olaydan iki yıl sonra ileri sürülmelidir. Hukuka aykırı zorlamayla evlendirilen eş de boşanma isteyebilir (§ 23).
Hangi yolun sizin için uygun olduğu, tarihlere ve somut duruma bağlıdır.
3. Kim karar verir?
Ayrılık ve boşanma kural olarak Statsforvalteren tarafından verilir. Örneğin § 23’e dayanan boşanmalarda veya § 22’ye dayanan boşanmada eşler şartların gerçekleştiği konusunda anlaşamıyorsa karar mahkemeye (domstol) aittir (ekteskapsloven § 27).
Statsforvalteren’in kararı taraflara tebliğ edilir. Karara itiraz süresi, her taraf için kararın kendisine tebliğinden itibaren üç haftadır (§ 29).
4. Ortak çocuklar varsa: arabuluculuk (mekling)
16 yaşından küçük ortak çocuğu olan eşler, ayrılık (§ 20) ve iki yıllık fiilî ayrılığa dayanan boşanma (§ 22) başvurusundan önce arabuluculuğa katılmalıdır (ekteskapsloven § 26; barnelova § 51). Arabuluculuğun amacı, ebeveyn sorumluluğu, çocuğun sürekli kalacağı yer ve görüşme düzeni konusunda çocuğun yararına bir anlaşmaya varmaktır (§ 26).
Bir saatlik arabuluculuktan sonra arabuluculuk belgesi (meklingsattest) verilir; belge altı ay geçerlidir (barnelova § 54).
Arabuluculuk yedi saate kadar ebeveynler için ücretsizdir (meklingsforskriften § 13).
İstisnalar vardır. Örneğin arabuluculuğu talep etmeyen ebeveyn yurt dışında yaşıyorsa, o ebeveyn için arabuluculuk aranmaz (meklingsforskriften § 7).
Çocuklarla ilgili kurallar için Norveç’te ebeveyn sorumluluğu, çocuğun yaşadığı yer ve görüşme düzeni rehberine bakın.
5. Mal paylaşımı ayrı bir süreçtir
Ayrılık veya boşanma izni ya da kararı verildiğinde her eş, mal paylaşımı (skifte) isteyebilir (ekteskapsloven § 57). Paylaşım, ayrılık veya boşanma başvurusundan ayrı yürütülür. Ayrıntılar için Norveç'te boşanma sonrası mal paylaşımı: hangi bilgiler hazırlanmalı? rehberine bakın.
6. Türkiye ile bağlantılı evlilikler
Türkiye’de kıyılan nikâh: Türkiye’de geçerli olarak kıyılan bir evlilik, kural olarak Norveç’te de tanınır. Nikâh sırasında eşlerden biri Norveç vatandaşı veya Norveç’te yerleşikse istisnalar vardır (ekteskapsloven §§ 18 a ve 18 b). Evliliğin Norveç’te tanınması tek başına oturum izni vermez; aile birleşimi için bkz. Norveç’te aile birleşimi (familieinnvandring): başvuru nasıl hazırlanır?
Norveç mahkemesinin yetkisi: Bir evlilik davasının Norveç mahkemesinde açılıp açılamayacağı, örneğin tarafların Norveç’te yaşayıp yaşamadığına ve vatandaşlığına bağlıdır (ekteskapsloven § 30 b).
Türkiye’de verilen boşanma kararı: Bunun Norveç’te nasıl kullanılabileceği için Türkiye’de verilen boşanma kararı Norveç’te geçerli mi? sorusuna bakın.
Norveç’te verilen boşanmanın Türkiye’deki etkisi: Bu, Türk hukukuna bağlıdır ve Türkiye’de yetkili bir avukat tarafından değerlendirilmelidir.
7. Oturum izniniz evliliğinize dayanıyorsa
Norveç’te eş veya birlikte yaşayan partner olarak aile birleşimi yoluyla oturum izni aldıysanız, ayrılık veya boşanma oturum izninizi etkileyebilir. Bazı durumlarda, başvuru üzerine evlilikten bağımsız yeni bir oturum izni (oppholdstillatelse på selvstendig grunnlag) verilir (utlendingsloven § 53):
Birlikte yaşam, Norveç’teki eşin ölümü nedeniyle sona erdiyse; özel nedenler aksini gerektirmedikçe.
Birlikte yaşam sona erdiyse ve sizin veya çocukların birlikte yaşam sırasında eş, aynı hanedeki başka kişiler ya da eşin ailesi tarafından kötü muameleye maruz kaldığınızı düşünmek için sebep varsa.
Ayrılık nedeniyle Türkiye’de sosyal ve kültürel koşullar yüzünden makul olmayan güçlüklerle karşılaşacaksanız, böyle bir izin verilebilir.
Zorla evlendirme nedeniyle dava açıldıysa ve bu yüzden eş olarak oturum hakkınızı kaybediyorsanız, özel nedenler aksini gerektirmedikçe, kesin karar verilene kadar altı aylık sürelerle izin verilir.
Norveç’te yaşayan ortak bir çocuğunuz varsa ve onunla görüşme düzenini sürdürüyorsanız, buna dayanan ayrı bir oturum izni de söz konusu olabilir (utlendingsloven § 52). Hangi kuralın uygulanacağı somut duruma bağlıdır; başvuru Norveç göç idaresine (UDI) yapılır. Oturum izni için bkz. Norveç’te aile birleşimi (familieinnvandring): başvuru nasıl hazırlanır?
Neler hazırlamalısınız
Evlilik tarihi ve yeri; evlilik belgesi.
Varsa ayrılık kararının tarihi veya birlikte yaşamanın sona erdiği tarih ve bunu gösteren bilgiler.
16 yaşından küçük ortak çocuklar varsa arabuluculuk belgesi.
Evlilik Türkiye’de kıyıldıysa veya bir karar Türkiye’de verildiyse, ilgili belgeler.
Şiddet veya zorlama söz konusuysa, olayların tarihi ve elinizdeki bilgiler. Acil bir tehlike varsa önce polise başvurun.
Bize nasıl ulaşabilirsiniz
Durumunuzu kısaca anlatmak için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz. Bize ulaşmanız süreleri durdurmaz. İlgili hizmet: Aile ve miras. Servet Yildiz Stêrk hakkında bilgi için profil sayfasına bakabilirsiniz.
İlgili rehberler: Norveç’te ebeveyn sorumluluğu, çocuğun yaşadığı yer ve görüşme düzeni · Norveç'te boşanma sonrası mal paylaşımı: hangi bilgiler hazırlanmalı? · Türkiye’de verilen boşanma kararı Norveç’te geçerli mi? · Norveç’te aile birleşimi (familieinnvandring): başvuru nasıl hazırlanır?
Bu sayfa genel bilgi verir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın sonucu kendi koşullarına bağlıdır.
Kaynaklar
Yabancı hukuka göre yapılan evliliğin tanınması: Ekteskapsloven § 18 a – Anerkjennelse av ekteskap inngått etter utenlandsk rett – Lovdata
Norveç bağlantılı tarafların evlilikleri: Ekteskapsloven § 18 b – Anerkjennelse av visse ekteskap for parter med tilknytning til Norge på vigselstidspunktet – Lovdata
Ayrılık (separasjon): Ekteskapsloven § 20 – Separasjon – Lovdata
Ayrılıktan sonra boşanma: Ekteskapsloven § 21 – Skilsmisse etter separasjon – Lovdata
Fiilen ayrı yaşama sonrası boşanma: Ekteskapsloven § 22 – Skilsmisse etter samlivsbrudd – Lovdata
Şiddet ve zorla evlilik nedeniyle boşanma: Ekteskapsloven § 23 – Skilsmisse på grunn av overgrep og tvangsekteskap – Lovdata
Arabuluculuk (mekling): Ekteskapsloven § 26 – Mekling m v. – Lovdata
Yetkili makam: Ekteskapsloven § 27 – Hvilken myndighet som avgjør saken – Lovdata
Valilik makamında usul: Ekteskapsloven § 29 – Saksbehandlingen for statsforvalteren m v. – Lovdata
Norveç makamlarının yetkisi: Ekteskapsloven § 30 b – Når ekteskapssak kan anlegges i Norge – Lovdata
Mal paylaşımının ne zaman istenebileceği: Ekteskapsloven § 57 – Når deling skal skje – Lovdata
Arabuluculuğa kimlerin katılacağı: Barnelova § 51 – Kven skal møte til mekling – Lovdata
Arabuluculuk belgesi: Barnelova § 54 – Meklingsattest – Lovdata
Arabuluculuğa katılma yükümlülüğü: Forskrift om mekling etter ekteskapsloven og barneloven § 7 – Plikt til å møte til mekling – Lovdata
Arabuluculuğun masrafları: Forskrift om mekling etter ekteskapsloven og barneloven § 13 – Kostnader mv. – Lovdata
Çocukla görüşmeye dayalı oturum izni: Utlendingsloven § 52 – Fortsatt oppholdstillatelse på grunnlag av samværsordning med barn – Lovdata
Bağımsız oturum izni: Utlendingsloven § 53 – Fortsatt oppholdstillatelse på selvstendig grunnlag – Lovdata
İlgili rehberler
Çocuğum için nafaka (barnebidrag) nasıl belirlenir?
Ebeveynler nafakayı kendi aralarında anlaşarak belirleyebilir. Anlaşamazlarsa NAV, bakım masrafını, gelirleri ve görüşme düzenini dikkate alarak belirleyebilir.
Çocuğumla birlikte Türkiye’ye taşınabilir miyim?
Ebeveyn sorumluluğu ortaksa, çocuğun yurt dışına taşınması için kural olarak iki ebeveynin de onayı gerekir. Görüşme düzeni varsa taşınmayı önceden bildirmeniz gerekir.
Norveç’te evlilik sözleşmesi (ektepakt) nasıl yapılır?
Evlilik sözleşmesi yazılı olmalı ve iki tanığın yanında imzalanmalıdır. Eşlerin alacaklılarına karşı etkili olması için Ektepaktregisteret’e tescil edilmesi gerekir.
Birlikte yaşadığım partnerimden (samboer) miras alabilir miyim?
Ortak çocuğunuz varsa kanun size sınırlı bir miras hakkı tanır. Ortak çocuk yoksa miras kural olarak ancak vasiyetnameyle mümkündür.