Kısa cevap
Norveç hukukuna göre vasiyetname (testament) yazılı olmalı, vasiyetçi tarafından imzalanmalı ve imza iki tanığın önünde atılmalı veya onlara teyit edilmelidir; aksi halde vasiyetname geçersizdir (arveloven § 42). Tanığa veya tanığın yakınlarına bırakılan paylar da geçersizdir (arveloven § 44). Vasiyetnameyi bir ilk derece mahkemesine (tingrett) saklatmak mümkündür, ancak bu bir geçerlilik şartı değildir (arveloven § 63). Kurallar 2019 tarihli miras kanununda (arveloven) yer alır; kanunun gerekçeleri Prop. 107 L (2017–2018) içindedir.
Bu sayfa genel bilgi verir ve kendi dosyanızla ilgili hukuki değerlendirme yerine geçmez.
1. Kimler vasiyetname yapabilir?
18 yaşını doldurmuş kişi vasiyetname yapabilir. 18 yaşından küçük birinin vasiyetnamesi ancak onaylanırsa (stadfestet) geçerlidir (arveloven § 41). Kanunda Kral’a (Kongen) verilen bu onay yetkisi Devlet Medeni Hukuk İdaresine (Statens sivilrettsforvaltning) devredilmiştir (forskrift til arveloven § 11).
Akıl hastalığı, demans, madde etkisi veya başka bir zihinsel işlev bozukluğu tasarrufu ancak vasiyetçinin bu nedenle vasiyetname yapıldığı sırada tasarrufu anlama veya değerlendirme yeteneği yoksa geçersiz kılar. Bu durumların varlığı tek başına yeterli değildir (arveloven § 41).
Tasarruf zorlama, hile veya başka bir uygunsuz etki (utilbørlig påvirkning) sonucunda ortaya çıkmışsa (fremkalt) da geçersizdir; etkinin tasarrufa yol açmış olması gerekir. Kanun buna örnek olarak vasiyetçinin zayıf durumunun, bağımlı konumunun veya yetersiz muhakemesinin kötüye kullanılmasını sayar (arveloven § 45).
2. Vasiyetname hangi şekil şartlarını taşımalıdır?
Vasiyetname yazılı olmalıdır (arveloven § 42).
Vasiyetçi belgeyi imzalamalıdır (arveloven § 42).
İki tanık, vasiyetçinin belgeyi imzaladığı veya imzayı kendisine ait olarak kabul ettiği sırada birlikte veya ayrı ayrı hazır bulunmalıdır (arveloven § 42).
Tanıklar belgenin vasiyetname olduğunu bilmeli ve belgeyi vasiyetçinin huzurunda imzalamalıdır (arveloven § 42).
Tanıklar 18 yaşını doldurmuş olmalı, yasal engelleri bulunmamalı (§ 44) ve § 41’de sayılan durumlardan birinde olmamalıdır (arveloven § 42).
Vasiyetnameye tarih atılması tavsiye edilir (arveloven § 42). Tanıkların, vasiyetnamenin üzerine kuralların uygulandığını, vasiyetçinin vasiyetnameyi özgür iradesiyle yaptığını ve aklı başında olduğunu yazmaları (påtegning) önerilir. Bu şerh, aksi yönde özel şüphe yoksa yeterli delil sayılır (arveloven § 43). Bu sayfa kâğıt üzerindeki vasiyetnameyi anlatır.
3. Kimler tanık olmamalıdır?
Tanıklardan birine bırakılan pay geçersizdir. Aynı kural, tanığa yakın şu kişilere bırakılan paylar için de geçerlidir (arveloven § 44):
tanığın eşi veya birlikte yaşadığı partner (samboer),
eşin veya partnerin çocukları,
tanığın üstsoyu, altsoyu ve kardeşleri,
tanığın üstsoyunun veya altsoyunun eşi ya da partneri.
Tanığın vasiyetname yapıldığı sırada çalıştığı işverene bırakılan pay da geçersizdir; bir şirket, dernek, vakıf veya kamu kurumunda yönetim kurulu üyeliği gibi görevler de çalışma sayılır. Yalnızca bu işveren bağlantısında, bağlantı vasiyetnamenin içeriğini muhtemelen etkilememişse tasarruf geçerli kalır. Tanığın kendisine veya yukarıda sayılan yakınlarına bırakılan paylar için böyle bir istisna yoktur. Vasiyeti yerine getirecek kişi (testamentsfullbyrder) tanık olabilir (arveloven § 44). Uygulamada, vasiyetnameden hiçbir şekilde yararlanmayan ve aile bağı bulunmayan iki tanık seçmek riski azaltır.
4. Acil bir durumda vasiyetname yapılabilir mi?
Tehlikeli bir hastalık (farlig sykdom) veya başka bir acil durum § 42’deki normal şekle uymayı engelliyorsa, birlikte hazır bulunan iki tanığın önünde sözlü vasiyet (nødtestament) yapılabilir. Tanıkların vasiyeti hemen yazıya geçirmeleri ve engelin ne olduğunu belirtmeleri tavsiye edilir. Vasiyetçinin tanıklarla vasiyetname yapması imkânsızsa, tek başına imzaladığı yazılı bir belge de geçerli olabilir. Ancak vasiyetçi üç ay boyunca normal şekle uymaktan alıkonulmamışsa, bu acil vasiyetname geçerliliğini kaybeder (arveloven § 46).
5. Vasiyetname nasıl değiştirilir veya geri alınır?
Vasiyetçi vasiyetnamesini kural olarak her zaman geri alabilir veya değiştirebilir (arveloven § 47).
Değişiklik veya geri alma, yeni bir vasiyetnamedeki şekil kurallarına (§§ 41–46) uyularak yapılır. Vasiyetnamenin tamamı, artık geçerli olmasının amaçlanmadığını gösterecek şekilde yok edilerek veya üzeri çizilerek de geri alınabilir. Bu durumda belgenin tamamı yok edilmeli veya çizilmelidir; bu yolla yalnızca vasiyetnamenin tamamı geri alınabilir, kısmi değişiklik yapılamaz. Şartlara uymayan değişiklik veya geri alma geçersizdir (arveloven § 48).
İki veya daha fazla kişinin aynı belgede yaptığı ortak vasiyetname (felles testament) ve birbirleri lehine yaptıkları karşılıklı vasiyetname (gjensidig testament) için özel kurallar vardır. Bu tür bir vasiyetnamenin değiştirilmesi veya geri alınması, ancak diğer vasiyetçi ölümden önce bundan haberdar olmuşsa geçerlidir. Diğer vasiyetçiye haber vermek imkânsız veya makul olmayacak kadar zorsa ya da diğer vasiyetçi bu değişiklik sonucunda en az vasiyetnamedeki kadar iyi bir miras hakkı elde ediyorsa bu şart aranmaz (arveloven §§ 60 ve 61).
Vasiyetname, vasiyetçinin gerçekte ne istediğine göre yorumlanır (arveloven § 57). Açık ve net bir dil, sonradan çıkabilecek anlaşmazlıkları azaltabilir.
6. Vasiyetname nerede saklanmalı ve ölümden sonra ne olur?
Vasiyetçi vasiyetnamenin aslını herhangi bir ilk derece mahkemesine (tingrett) saklatabilir; bunun için adını ve kimlik numarasını (fødselsnummer) bildirir. Vasiyetname kapalı zarf içinde teslim edilebilir. Mahkeme, saklanan vasiyetname hakkında kural olarak vasiyetçiden başka kimseye bilgi vermez. Saklatmak vasiyetnamenin geçerliliğini etkilemez. Saklanan vasiyetname değiştirilirse veya geri alınırsa mahkemeye bildirilmesi tavsiye edilir (arveloven § 63).
Vasiyetname ölümden sonra bulunamazsa, geçerli bir vasiyetname bırakıldığı ve içeriği ispat edilebilirse yine uygulanabilir; büyük ihtimalle (mest trolig) geri alınmışsa uygulanmaz (arveloven § 64).
Vasiyetnameye dayanarak miras isteyen kişilerden en az birinin, ölümü ve vasiyetnamenin içeriğini öğrendikten sonra altı ay içinde mahkemeye yazılı bildirimde bulunması gerekir. Bazı hallerde bildirim aranmaz. Bir vasiyetnamenin geçersiz olduğunu ileri sürmek isteyen mirasçı için de altı aylık bir bildirim süresi vardır (arveloven § 65).
Norveç’teki şekil şartlarını karşılamayan bir vasiyetname de şu yerlerden birinin şekil kurallarına uyuyorsa şeklen geçerlidir: vasiyetnamenin yapıldığı yer; vasiyetçinin ölüm veya vasiyetname tarihinde vatandaşı olduğu devlet; vasiyetçinin bu tarihlerden birinde yerleşim yerinin (domisil) veya mutad meskeninin (vanlig bosted) bulunduğu yer; taşınmazlar için taşınmazın bulunduğu yer (arveloven § 80). Bu nedenle Türkiye bağlantılı bir vasiyetname, Türk şekil kurallarına uyuyorsa da şeklen geçerli olabilir. Ayrıntılar Norveç ve Türkiye bağlantılı miras ve vasiyetname rehberimizde anlatılmaktadır. Türkiye’deki mallar için Türk hukuku ve Türk makamlarının uygulaması da önem taşıyabilir. Bu konuda Türkiye’de yetkili bir avukata danışmanız gerekebilir.
Hangi belgeleri hazırlamalısınız?
Vasiyetname taslağı veya mevcut vasiyetnamenin bir kopyası
Mirasçıların ve vasiyetnamede adı geçecek kişilerin ad, doğum tarihi ve adres bilgileri
Varsa evlilik sözleşmesi (ektepakt) ve önceki vasiyetnameler
Norveç’teki ve Türkiye’deki başlıca mal varlıklarının listesi (tapu, banka hesabı vb.)
Tanık olarak düşündüğünüz kişilerin vasiyetnameyle bağlantısı olup olmadığına dair bilgi
Bize nasıl ulaşabilirsiniz
Konunuzu İletişim sayfasındaki formda kısaca anlatın veya bizi +47 22 46 46 46 numaralı telefondan arayın; varsa sürenin son gününü de belirtin. Formda belge veya hassas kişisel bilgi göndermeyin; belgelerin nasıl iletileceğini avukatla ayrıca kararlaştırırsınız. Avukat Servet Yildiz Stêrk durumu Türkçe veya Norveççe değerlendirir.
İlgili rehberler:
Sık sorulan sorular
Vasiyetnameyi el yazısıyla tek başıma yazıp imzalamam yeterli mi?
Kural olarak hayır. Norveç hukukunda vasiyetnamenin iki tanık önünde imzalanması veya imzanın onlara teyit edilmesi ve tanıkların da imzalaması gerekir. Tek başına imzalanan belge ancak tanık bulmanın imkânsız olduğu acil durumlarda geçerli olabilir ve bu geçerlilik süreyle sınırlıdır (arveloven §§ 42 ve 46).
Çocuğum veya eşim vasiyetnameme tanık olabilir mi?
Tanığa veya tanığın eşine, partnerine, üstsoyuna, altsoyuna ya da kardeşlerine bırakılan pay geçersizdir. Bu nedenle vasiyetnameden yararlanan kişilerle aile bağı olmayan tanıklar seçmek daha güvenlidir (arveloven § 44).
Vasiyetnamemi mahkemeye vermek zorunda mıyım?
Hayır. Vasiyetnameyi bir ilk derece mahkemesine (tingrett) saklatmak isteğe bağlıdır ve geçerliliği etkilemez. Ancak saklama, vasiyetnamenin ölümden sonra bulunmasını kolaylaştırabilir (arveloven § 63).
Kaynaklar
Arveloven § 41 – Testasjonsevne – vasiyetname yapma ehliyeti
Arveloven § 42 – Formkrav – vasiyetnamenin şekil şartları
Arveloven § 43 – Påtegning på testamentet om formkrav mv – tanık şerhi
Arveloven § 44 – Ugyldighet ved testasjon til fordel for testamentsvitne mv – tanıkların ve yakınlarının durumu
Arveloven § 45 – Ugyldighet på grunn av utnyttelse av testator mv – zorlama ve uygunsuz etki
Arveloven § 46 – Nødtestament – acil durumda vasiyetname
Arveloven § 47 – Tilbakekall og endring av testament – vasiyetnamenin geri alınması ve değiştirilmesi
Arveloven § 48 – Formkrav ved tilbakekall eller endring av testament – geri alma ve değişikliğin şekli
Arveloven § 57 – Tolkning av testament – vasiyetnamenin yorumu
Arveloven § 60 – Felles testament og gjensidig testament – ortak ve karşılıklı vasiyetname
Arveloven § 61 – Tilbakekall og endring av felles testament og gjensidig testament – ortak vasiyetnamenin değiştirilmesi
Arveloven § 63 – Oppbevaring og registrering av testament hos tingretten – vasiyetnamenin mahkemede saklanması
Arveloven § 64 – Bortkommet testament – kaybolan vasiyetname
Arveloven § 65 – Frister for å kreve arv etter et testament eller for å motsette seg et testament – altı aylık bildirim süresi
Arveloven § 80 – Formkrav for testamenter – uluslararası durumlarda şekil kuralları
Forskrift til arveloven § 11 – Delegering av kompetanse til å stadfeste testament – 18 yaş altı vasiyetnamelerin onayı
Prop. 107 L (2017–2018) Lov om arv og dødsboskifte (arveloven) – miras kanununun gerekçesi
İlgili rehberler
Çocuğum için nafaka (barnebidrag) nasıl belirlenir?
Ebeveynler nafakayı kendi aralarında anlaşarak belirleyebilir. Anlaşamazlarsa NAV, bakım masrafını, gelirleri ve görüşme düzenini dikkate alarak belirleyebilir.
Çocuğumla birlikte Türkiye’ye taşınabilir miyim?
Ebeveyn sorumluluğu ortaksa, çocuğun yurt dışına taşınması için kural olarak iki ebeveynin de onayı gerekir. Görüşme düzeni varsa taşınmayı önceden bildirmeniz gerekir.
Norveç’te evlilik sözleşmesi (ektepakt) nasıl yapılır?
Evlilik sözleşmesi yazılı olmalı ve iki tanığın yanında imzalanmalıdır. Eşlerin alacaklılarına karşı etkili olması için Ektepaktregisteret’e tescil edilmesi gerekir.
Birlikte yaşadığım partnerimden (samboer) miras alabilir miyim?
Ortak çocuğunuz varsa kanun size sınırlı bir miras hakkı tanır. Ortak çocuk yoksa miras kural olarak ancak vasiyetnameyle mümkündür.