Kısa cevap
Çocukla birlikte yaşamayan ebeveyn düzenli çocuk nafakası (fostringstilskot / barnebidrag) öder. Bu, çocuğun kendi geçimini karşılayacak imkânı olmadığında ebeveynlerin taşıdığı genel bakım yükümlülüğünün bir parçasıdır ve çocuğa ait olan bu haktan vazgeçilemez (barnelova §§ 66 ve 67). Belirlenen nafaka her yıl endekslenir ve belirli şartlarla değiştirilebilir; ödenmeyen nafaka devlet tarafından tahsil edilebilir (barnelova §§ 70, 73, 74 ve 78). Nafakanın ilk kez nasıl belirlendiğini Avukata sorun bölümündeki cevabımızda ele alıyoruz; bu rehber, nafaka belirlendikten sonra ortaya çıkan sorulara odaklanır.
Bu sayfa genel bilgi verir ve kendi dosyanızla ilgili hukuki değerlendirme yerine geçmez.
1. Nafaka yükümlülüğü ne kadar sürer?
Aksi kararlaştırılmamışsa veya belirlenmemişse yükümlülük çocuk 18 yaşına girene kadar sürer (barnelova § 68). NAV’a göre yükümlülük normalde çocuğun 18 yaşına girdiği ay dahil sürer (nav.no/barnebidrag).
Çocuk 18 yaşından sonra olağan sayılan bir okula, örneğin liseye (videregående skole) devam ediyorsa, bu süre boyunca nafaka isteyebilir. Bunun için bir süre sınırı belirlenir (barnelova § 68).
Başka bir yüksek öğrenim için nafaka ancak çocuğun ilgi ve yetenekleri ile diğer koşullar göz önüne alındığında makul ise söz konusu olabilir (barnelova § 68).
18 yaşını doldurmuş çocuk, bu nafaka için anlaşmayı kendisi yapar veya davanın tarafı olur (barnelova § 70).
2. Hesaplamada hangi sınırlar vardır?
NAV nafakayı belirlerken çocuğun yaşına göre belirlenen bakım giderlerini (underhaldskostnad) ebeveynler arasında gelirlerine göre paylaştırır. Nafaka yükümlüsünün kendi geçimi için belirli bir miktar kalmalıdır (bidragsevne) (barnelova § 71).
Bakım giderleri dört yaş grubuna göre belirlenir: 0–5, 6–10, 11–14 ve 15–18 yaş (Forskrift om fastsetjing og endring av fostringstilskot § 3).
Her çocuk için nafaka, bakım giderinin 6’da 5’ini aşamaz (aynı yönetmelik § 2).
18 yaşını doldurmuş çocuklar dahil tüm çocuklar için toplam nafaka, yükümlünün yönetmeliğe göre hesaplanan gelirinin yüzde 25’ini aşamaz (aynı yönetmelik §§ 4 ve 7).
Kararlaştırılmış veya belirlenmiş görüşme (samvær) kural olarak nafakadan düşülür (barnelova § 71; aynı yönetmelik § 9). Çocuk dönüşümlü olarak iki evde kalıyorsa (delt bustad) özel kurallar uygulanır (barnelova § 71; aynı yönetmelik § 8).
Tutarlar ve oranlar düzenli olarak güncellendiği için burada rakam vermiyoruz.
3. Nafaka ne zaman değiştirilebilir?
Yıllık endeksleme: Sabit nafakalar, aksi belirlenmemişse her yıl tüketici fiyat endeksine göre güncellenir (barnelova § 73). NAV’a göre güncelleme 1 Temmuz’da yapılır (nav.no/barnebidrag).
Yaş grubu değişikliği: Çocuk yeni bir yaş grubuna geçtiğinde NAV nafakayı kendiliğinden ayarlar (barnelova § 71; yönetmelik § 12). Nafaka takdiren belirlenmişse (yönetmelik § 11), kamu ödemelerindeki çocuk ekine göre belirlenmişse (yönetmelik § 10) veya taraflardan biri yurt dışında yaşıyorsa bu otomatik ayarlama yapılmaz (yönetmelik § 12).
Yeniden hesaplama: Ebeveynler daha önce anlaşmış olsalar bile, her biri NAV’dan yeni bir karar isteyebilir. Ancak yeni hesaplamada mevcut nafaka, kurallar yüzde 12’den fazla bir değişiklik gerektiriyorsa değiştirilir (barnelova § 70; yönetmelik § 12). Bu eşik yeni hesaplama için geçerlidir; yıllık endeksleme ve yaş grubu ayarlaması için şart değildir.
Özel nedenler: İdari makam veya mahkeme tarafından belirlenen nafaka, özel nedenler varsa değiştirilebilir. Güçlü nedenler varsa, ödenmiş olması gereken nafaka da azaltılabilir, artırılabilir veya silinebilir (barnelova § 74).
4. Geçmiş dönemler ve ek giderler için nafaka istenebilir mi?
Nafaka geçmiş dönemler için de belirlenebilir; ancak talebin yapıldığı tarihten en fazla üç yıl öncesine kadar. Bir yıldan daha eski dönemler için, talebi geciktirmenin özel bir nedeni olmalıdır (barnelova § 72).
Gözlük, diş tedavisi gibi özel ve zorunlu giderler için ek nafaka (særtilskot) istenebilir. Bu giderler makul ve zorunlu olmalı ve düzenli nafakanın kapsamına girmemelidir. Talep, giderin ortaya çıkmasından itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (barnelova § 67).
5. Nafaka ödenmezse ne olur?
Nafaka, devletin tahsil makamı tarafından tahsil edilir (barnelova § 78). NAV’a göre bu görevi Skatteetaten yürütür (nav.no/barnebidrag).
Nafaka kararı icra takibine esas olur (tvangsgrunnlag for utlegg). Ebeveynlerin yazılı nafaka anlaşması da, nafaka tahsil kurallarına göre tahsil ediliyorsa icra takibine esas olur (barnelova § 78). Bu nedenle anlaşmanın yazılı olması önemlidir.
Ödeme yapılmazsa Skatteetaten, örneğin maaştan kesinti (utleggstrekk) gibi yollara başvurabilir (nav.no/barnebidrag).
Belirli şartlarla, devletin nafakaya avans (bidragsforskott) ödemesi söz konusu olabilir. Bu konuda forskotteringsloven uygulanır (barnelova § 79).
6. Taraflardan biri Türkiye’de yaşıyorsa ne olur?
Taraflardan biri veya çocuk Norveç’te mutad olarak yaşıyorsa (vanleg bustad), nafaka meselesi Norveç’te NAV veya Norveç mahkemesi tarafından ele alınabilir (barnelova § 83).
Bu durumlarda, başka bir devletle yapılan bir anlaşmadan aksi çıkmadıkça Norveç hukuku uygulanır (barnelova § 84).
Taraflardan biri yurt dışında yaşıyorsa veya yurt dışında çalışıp vergi ödüyorsa, nafaka takdiren (skjønn) belirlenir (yönetmelik § 11).
NAV’a göre ebeveynler, nafakanın yükümlünün yaşadığı ülkede belirlenmesini de isteyebilir; Norveç’in o ülkeyle bu alanda işbirliği varsa NAV başvurunun iletilmesine yardımcı olabilir. NAV, Lugano Sözleşmesi kapsamındaki ülkeleri AB ülkeleri, Danimarka ile Norveç, İzlanda ve İsviçre olarak sayar; Türkiye bu sayımda yer almaz (nav.no/barnebidrag).
Türkiye’de yaşayan bir ebeveynden nafaka tahsili veya bir Norveç kararının Türkiye’de uygulanması Türk hukukuna ve uluslararası anlaşmalara bağlıdır. Bu konuda Türkiye’de yetkili bir avukata danışmanız gerekebilir.
Hangi belgeleri hazırlamalısınız?
Mevcut nafaka anlaşması veya NAV ya da mahkeme kararı
Her iki ebeveynin güncel gelir bilgileri (vergi beyannamesi, maaş bordrosu)
Görüşme (samvær) anlaşması veya kararı
Çocuğun okul durumu (18 yaş sonrası için)
Ek giderlere (særtilskot) ilişkin faturalar
Ödenmeyen nafakaya ilişkin hesap dökümleri ve Skatteetaten yazışmaları
Bize nasıl ulaşabilirsiniz
Konunuzu İletişim sayfasındaki formda kısaca anlatın veya bizi +47 22 46 46 46 numaralı telefondan arayın; varsa sürenin son gününü de belirtin. Formda belge veya hassas kişisel bilgi göndermeyin; belgelerin nasıl iletileceğini avukatla ayrıca kararlaştırırsınız. Avukat Servet Yildiz Stêrk durumu Türkçe veya Norveççe değerlendirir.
İlgili rehberler:
Sık sorulan sorular
Çocuğum 18 yaşına girdiğinde nafaka hemen sona erer mi?
Kural olarak yükümlülük 18 yaşa kadar sürer. Ancak çocuk liseye devam ediyorsa, belirlenecek bir süre boyunca nafaka isteyebilir; bu durumda anlaşmayı kendisi yapar veya davanın tarafı olur (barnelova §§ 68 ve 70).
Gelirim düştü; nafakanın azaltılmasını isteyebilir miyim?
Yeni bir hesaplama isteyebilirsiniz. Ancak mevcut nafaka kural olarak ancak kurallar yüzde 12’den fazla bir değişiklik gerektiriyorsa değiştirilir. Özel nedenler varsa ayrıca değişiklik istenebilir (barnelova §§ 70 ve 74; Forskrift om fastsetjing og endring av fostringstilskot § 12).
Geçmiş yıllar için nafaka isteyebilir miyim?
Talebin yapıldığı tarihten en fazla üç yıl öncesine kadar nafaka belirlenebilir. Bir yıldan eski dönemler için gecikmenin özel bir nedeni olmalıdır (barnelova § 72).
Kaynaklar
Barnelova § 66 – Foreldra sin skyldnad til å fostre barnet – ebeveynlerin bakım yükümlülüğü
Barnelova § 67 – Fostringstilskot – nafaka ve ek nafaka (særtilskot)
Barnelova § 68 – Kor lenge fostringsplikta varer – yükümlülüğün süresi
Barnelova § 70 – Korleis fostringstilskotet vert fastsett – anlaşma, NAV kararı ve yüzde 12 kuralı
Barnelova § 71 – Offentleg utmåling av fostringstilskot – hesaplama ilkeleri
Barnelova § 72 – Fastsetjing av tilskot for tid som har gått – geçmiş dönemler için nafaka
Barnelova § 73 – Indeksregulering av fostringstilskot – yıllık endeksleme
Barnelova § 74 – Særskilt endring av fastsett tilskot – özel nedenlerle değişiklik
Barnelova § 78 – Gjennomføring av avgjerder om tilskot og gebyr. Tvangsgrunnlag – tahsil ve icra
Barnelova § 79 – Forskot på tilskot – nafaka avansı
Barnelova § 83 – Når sak om fostringstilskot kan handsamast i Noreg – Norveç makamlarının yetkisi
Barnelova § 84 – Lovvalet – uygulanacak hukuk
Forskrift om fastsetjing og endring av fostringstilskot § 2 – Fordeling av underhaldskostnaden for barnet mellom foreldra etter storleiken på inntekta deira – giderlerin gelire göre paylaşımı
Forskrift om fastsetjing og endring av fostringstilskot § 3 – Underhaldskostnaden – bakım giderleri ve yaş grupları
Forskrift om fastsetjing og endring av fostringstilskot § 4 – Inntekt – hesaba katılan gelir
Forskrift om fastsetjing og endring av fostringstilskot § 7 – Maksimumsgrense for samla tilskotsplikt – yüzde 25 üst sınırı
Forskrift om fastsetjing og endring av fostringstilskot § 8 – Delt bustad – dönüşümlü kalma
Forskrift om fastsetjing og endring av fostringstilskot § 9 – Samvær – görüşmenin nafakaya etkisi
Forskrift om fastsetjing og endring av fostringstilskot § 10 – Barnetillegg i trygd o.a. – kamu ödemelerindeki çocuk eki
Forskrift om fastsetjing og endring av fostringstilskot § 11 – Skjønnsfastsetjing av tilskot – yurt dışı durumlarında takdiri belirleme
Forskrift om fastsetjing og endring av fostringstilskot § 12 – Endring og automatisk justering av tilskot – değişiklik ve otomatik ayarlama
Nav: Barnebidrag – NAV’ın çocuk nafakası sayfası
İlgili rehberler
Çocuğum için nafaka (barnebidrag) nasıl belirlenir?
Ebeveynler nafakayı kendi aralarında anlaşarak belirleyebilir. Anlaşamazlarsa NAV, bakım masrafını, gelirleri ve görüşme düzenini dikkate alarak belirleyebilir.
Çocuğumla birlikte Türkiye’ye taşınabilir miyim?
Ebeveyn sorumluluğu ortaksa, çocuğun yurt dışına taşınması için kural olarak iki ebeveynin de onayı gerekir. Görüşme düzeni varsa taşınmayı önceden bildirmeniz gerekir.
Norveç’te evlilik sözleşmesi (ektepakt) nasıl yapılır?
Evlilik sözleşmesi yazılı olmalı ve iki tanığın yanında imzalanmalıdır. Eşlerin alacaklılarına karşı etkili olması için Ektepaktregisteret’e tescil edilmesi gerekir.
Birlikte yaşadığım partnerimden (samboer) miras alabilir miyim?
Ortak çocuğunuz varsa kanun size sınırlı bir miras hakkı tanır. Ortak çocuk yoksa miras kural olarak ancak vasiyetnameyle mümkündür.