Ortaklar sözleşmesinde hangi konular düzenlenmeli?

Bu rehber, Norveç’teki bir anonim şirketin (aksjeselskap – AS) hissedarları arasında yapılan ortaklık sözleşmesini (aksjonæravtale) Norveç hukukuna göre anlatır. Ortaklık sözleşmesi kanunda ayrıca düzenlenmemiştir; ancak anonim şirketler kanunu (aksjeloven) bazı konuların hissedarlar arasında sözleşmeyle düzenlenebileceğini kabul eder.

Bu sayfa yalnızca Norveç’teki AS’ler için Norveç hukukunu anlatır. Türk şirketler hukuku burada ele alınmaz; bu konular Türkiye’de yetkili bir avukat tarafından değerlendirilmelidir.

Kısa cevap

• Sözleşme yoksa kanundaki varsayılan kurallar uygulanır: hisse devri için kural olarak şirketin onayı, diğer hissedarlar için önalım hakkı, genel kurulda basit çoğunluk ve esas sözleşme (vedtekter) değişikliği için üçte iki çoğunluk.

• Hisse devrine ilişkin sınırlamalar esas sözleşmede veya hissedarlar arasındaki sözleşmede belirlenebilir (aksjeloven § 4-15).

• Sözleşme kanunun emredici kurallarını değiştiremez. Devir sınırlamaları hakkaniyete aykırıysa sözleşmeler kanunu (avtaleloven) § 36’ya göre değiştirilebilir veya geçersiz sayılabilir (aksjeloven § 4-15).

1. Kanunun varsayılan kuralları

• Hisselerin eşitliği: Bütün hisseler eşit hak verir; esas sözleşme farklı hisse sınıfları öngörebilir (aksjeloven § 4-1).

• Hisse devri: Devir kural olarak şirketin onayına bağlıdır (§ 4-15). Onay ancak haklı bir sebeple reddedilebilir. Hisseyi miras yoluyla veya önceki sahibin yakınları devralıyorsa onay kural olarak reddedilemez. Devralan, bildirimden itibaren iki ay içinde ret kararından haberdar edilmezse onay verilmiş sayılır (§ 4-16).

• Önalım hakkı: Diğer hissedarların, el değiştiren hisseyi devralma hakkı vardır (§§ 4-15 ve 4-19). Hak, şirketin devirden haberdar edilmesinden itibaren iki ay içinde kullanılmalıdır (§ 4-23).

• Genel kurul: Kural olarak kullanılan oyların çoğunluğu yeterlidir (§ 5-17). Esas sözleşme değişikliği için hem kullanılan oyların hem de temsil edilen sermayenin en az üçte ikisi gerekir (§ 5-18).

2. Esas sözleşme ve ortaklık sözleşmesi

• Esas sözleşme Ticaret Siciline kaydedilir ve herkes tarafından görülebilir (foretaksregisterloven § 3-1). Ortaklık sözleşmesi ise kural olarak taraflar arasında kalır.

• Şirket ile hissedar veya hisseyi devralan arasındaki şirketler hukuku ilişkisi esas sözleşmeye göre belirlenir (aksjeloven § 4-13). Ortaklık sözleşmesi ise kural olarak yalnızca onu imzalayanları bağlar.

• Bu nedenle önemli kuralların iki belgede de uyumlu olması önemlidir.

3. Sık düzenlenen konular

Aşağıdaki liste kanundan değil, sözleşme uygulamasından gelen genel konu başlıklarıdır:

• yönetim kurulu üyeliği ve önemli kararlar için oybirliği veya nitelikli çoğunluk,

• hisse devri, önalım hakkı ve hisse fiyatının nasıl belirleneceği,

• birlikte satma hakkı (medsalgsrett) ve birlikte satma yükümlülüğü (medsalgsplikt),

• ortakların şirkette çalışması, rekabet yasağı ve gizlilik,

• kâr dağıtımı ve ek sermaye ihtiyacı,

• anlaşmazlık ve ortaklıktan ayrılma durumunda izlenecek yol.

4. Sözleşme yoksa ortaklıktan ayrılma

• Hissedarın talebiyle (innløsning): Ağır sebepler bir hissedarın şirketten ayrılmasını haklı kılıyorsa, mahkeme o hissedarın dava açması üzerine hisselerinin şirket tarafından bedeli karşılığında alınmasına karar verir. Kanunda sayılan sebepler arasında örneğin başka bir hissedarın şirketteki etkisini kötüye kullanması veya şirketin işleyişi konusunda ciddi ve kalıcı bir anlaşmazlık vardır (aksjeloven § 4-24). Talep, şirketin faaliyetine önemli zarar verecekse veya şirket hisseleri en az aynı bedelle devralacak başka birini gösterirse kabul edilmez; dava makul bir süre içinde açılmalıdır (§ 4-24).

• Şirketin talebiyle (utløsning): Bir hissedar şirket ilişkisini ağır şekilde ihlal ederse veya ciddi ve kalıcı bir anlaşmazlık varsa, şirket de genel kurul kararıyla dava açarak o hissedarın şirketten çıkarılmasını isteyebilir (§ 4-25).

• Bu yollar dava gerektirir ve sonucu belirsizdir. Bu nedenle çıkış kurallarını önceden sözleşmeyle belirlemek genellikle daha öngörülebilirdir. Bkz. Bir şirket ortaklığından ayrılmak istiyorum. Önce hangi sözleşmeleri incelemeliyim?

Neler hazırlamalısınız

• Şirketin esas sözleşmesi ve sicil bilgileri.

• Hissedarların listesi ve pay oranları.

• Varsa mevcut ortaklık sözleşmesi veya yazışmalar.

• Her ortağın şirketteki rolü (yönetim kurulu, çalışan, yatırımcı).

• Ortaklıktan ayrılma, hisse fiyatı ve anlaşmazlık konusunda ortakların beklentileri.

Bize nasıl ulaşabilirsiniz

Durumunuzu kısaca anlatmak için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz. İlgili hizmet: Şirketler. Servet Yildiz Stêrk hakkında bilgi için profil sayfasına bakabilirsiniz.

İlgili rehberler: Norveç’te şirket kurarken hangi hukuki konular değerlendirilir? · Bir şirket ortaklığından ayrılmak istiyorum. Önce hangi sözleşmeleri incelemeliyim?

Bu sayfa genel bilgi verir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın sonucu kendi koşullarına bağlıdır.